موضوعات جدید پایان نامه رشته علوم حدیث گرایش کلام و عقاید + 113 عنوان بروز
فهرست مطالب مقاله
- • اهمیت و چالشهای انتخاب موضوع در علوم حدیث (کلام و عقاید)
- • معیارهای اصلی یک موضوع کاربردی و قابل دفاع
- • جدول مقایسهای رویکردهای پژوهشی در حدیثپژوهی کلامی
- • لیست ۱۱۳ عنوان جدید و پیشنهادی پایاننامه (به تفکیک محورها)
- • مراحل عملیاتی نگارش پروپوزال از موضوع تا تصویب
- • اشتباهات رایج دانشجویان و راهکار سریع
- • پرسشهای متداول پژوهشگران
خلاصه کاربردی برای پژوهشگران:
انتخاب موضوع پایاننامه در گرایش کلام و عقاید علوم حدیث، مستلزم عبور از گردآوریهای تکراری و ورود به عرصههای بینرشتهای، پاسخ به شبهات روز و اعتبارسنجیهای متنی-سندی با روشهای مدرن است. این مقاله با ارائه ۱۱۳ عنوان کاربردی، دستهبندیشده و نوآورانه به همراه نقشه راه عملیاتی، چالش تکراری بودن موضوعات و رد پروپوزال در گروه آموزشی را به حداقل میرساند.
انتخاب موضوع پایاننامه در گرایش کلام و عقاید رشته علوم حدیث، بهدلیل حساسیتهای الهیاتی و تلاقی نصوص روایی با عقلانیت کلامی، همواره از پیچیدهترین مراحل تحصیلات تکمیلی است. بسیاری از دانشجویان با مسئله تکراری بودن موضوعات، نداشتن روششناسی شفاف یا عدم تطابق طرح پژوهشی با نیازهای علمی و اجتماعی روز مواجه میشوند. این مقاله دقیقاً طراحی شده تا شما را از سردرگمی در انتخاب سوژههای کلیشهای نجات دهد و فهرستی از موضوعات دقیق، مسئلهمحور و قابل دفاع در شوراهای پژوهشی دانشگاهها ارائه کند.
معیارهای اصلی یک موضوع کاربردی و قابل دفاع در حدیث کلامی

برای اینکه عنوان شما در همان نگاه اول نظر داوران را جلب کند، باید از «موضوعپژوهی» به سمت «مسئلهپژوهی» حرکت کنید. بررسی موضوعات عام مانند «بررسی احادیث توحید در کافی» سالهاست که دوره آن گذشته است. امروزه گروه علمی علوم حدیث از عناوین ترکیبی و مسئلهمحور استقبال میکند.
معیارهای ارزیابی یک عنوان مناسب عبارتند از:
- اصالت و تکراری نبودن: استعلام کامل از سامانه ایرانداک و گنجینههای پژوهشی حوزه و دانشگاه.
- شفافیت محدوده پژوهش: مشخص بودن دقیق جغرافیا یا منبع روایی (مثلاً: در بازه زمانی خاص، یا در کتابی مشخص).
- کاربردپذیری کلامی: توانایی پاسخگویی به چالشهای معرفتی جدید مانند الحاد جدید، هرمنوتیک مدرن یا نظریات بینرشتهای.
- در دسترس بودن منابع: وجود قرائن کافی متنی و رجالی برای تحلیل دقیق موضوع.
مقایسه رویکردهای پژوهشی سنتی و جدید در حدیث کلامی

انتخاب روش تحقیق مناسب، تضمینکننده کیفیت و غنای علمی پایاننامه شماست. جدول زیر دو رویکرد رایج را مقایسه میکند:
| معیار مقایسه | رویکرد توصیفی – گردآوری (سنتی) | رویکرد مسئلهمحور – تحلیل انتقادی (جدید) |
|---|---|---|
| هدف پژوهش | دستهبندی و نقل اقوال و روایات | حل چالش معرفتی، پاسخ به شبهه یا تبیین مدل کلامی |
| روششناسی | توصیفی و تلخیص مطالب | تحلیل گفتمان، تحلیل متنی-سندی، ساختارگرایی، هرمنوتیک اسلامی |
| بازخورد شوراهای پژوهشی | احتمال بالای رد به دلیل تکراری یا سطحی بودن | پذیرش سریع بهدلیل نوآوری و ضرورت علمی |
| خروجی مقاله استخراجی | ضعیف (مناسب برای مجلات ترویجی) | قوی (قابل چاپ در مجلات علمی-پژوهشی الف و ب) |
فهرست ۱۱۳ عنوان جدید پایاننامه علوم حدیث (کلام و عقاید)

عناوین زیر بر اساس آخرین تحولات پژوهشی، نیازهای روز جامعه علمی و با رویکرد مسئلهمحور تنظیم شدهاند:
محور اول: روششناسی و هرمنوتیک روایات کلامی (۱ تا ۲۰)
- بررسی سازوکار تعارض روایات کلامی و شیوههای حل آن در مکتب حدیثی قم و بغداد
- نقش قرائن سیاقی و فضایی در فهم روایات صفات خبریه با تاکید بر التوحید صدوق
- بازخوانی هرمنوتیکی روایات «رؤیت باریتعالی» در تراث حدیثی امامیه و اهلسنت
- واکاوی کارکرد «تقیه» در تمایز گزارههای کلامی روایات از دیدگاه علامه مجلسی و فیض کاشانی
- تأثیر مبانی درایهای بر برداشتهای کلامی شیخ طوسی در تهذیبین
- تحلیل گفتمان روایات صفات الهی در پاسخ به شبهات الحاد جدید
- الگوی فقه الحديثی شیخ مفید در مواجهه با اخبار آحاد در مسائل اعتقادی
- واکاوی نقش «قصد جدی» متکلم در فهم احادیث متشابه کلامی
- اصول و ضوابط نقد متنی احادیث مهدویت بر پایه ملاکهای کلامی امامیه
- ارزیابی روششناختی تفاسیر روایی در مواجهه با آیات صفات (مطالعه موردی: تفسیر نورالثقلین)
- بررسی تطبیقی روششناسی سید مرتضی و شیخ صدوق در نقد روایات کلامی
- تحلیل زبانشناختی استعارههای شناختی در روایات توحیدی نهجالبلاغه
- کارکرد تاریخمندی در فهم روایات اعتقادی (نقد و ارزیابی دیدگاههای معاصر)
- نقش اصطلاحشناسی تاریخی در بازخوانی واژگان کلیدی روایات کلامی (مانند عرش، لوح، قضا و قدر)
- بررسی مدل منطقی پاسخگویی اهلبیت (ع) به پرسشهای فلسفی و کلامی زمانه
- ضوابط تفکیک روایات آموزشی از روایات جدالی در گفتارهای کلامی ائمه (ع)
- تحلیل رویکرد روایی سید هاشم بحرانی در اثبات مسائل امامت
- مکانیسم مواجهه با روایات غلوآمیز در مصادر اولیه حدیثی امامیه
- تحلیل ساختاری-معنایی روایات «بدا» و نقش آن در پاسخ به جبرگرایی
- ارزیابی کارآمدی فقه الحديث سنتی در پاسخ به چالشهای کلامی مدرن
محور دوم: حدیث و مسائل جدید کلامی / کلام جدید (۲۱ تا ۴۰)
- بازخوانی روایات خلقه آدم «علی صورته» در مواجهه با نظریات تکامل زیستی
- تبيين مدل کلامی روایات در مواجهه با چالش «شرور و رنج» در دنیای جدید
- بازساری مفاهیم «معجزه» و «کرامت» در روایات در پاسخ به طبیعیگرایی هستیشناختی
- بررسی روایات کلامی با محوریت «عقل و وحی» در ترازو معرفتشناسی مدرن
- تبیین مفهوم «سر مصون» و «پنهانکاری دینی» در روایات و پاسخ به نقدهای شفافیت معرفتی
- پاسخ به شبهات الحاد جدید پیرامون «خلقت جهان در شش روز» بر اساس نصوص روایی
- تحلیل روایات کلامی مرتبط با «عدالت الهی» و چالشهای نابرابریهای طبیعی
- واکاوی کارکرد احادیث در تبیین تجربه دینی و تمایز آن با وحی نبوی
- روایات مربوط به «عالم ذر» و نسبت آن با نظریات حوزه روانشناسی فطرت و حافظه ژنتیک
- تبیین شناختی «دعا و تقدیر» در روایات و پاسخ به شبهه بیاثری دعا در نظم علّی و معلولی
- تحلیل نصوص روایی پیرامون «پایان تاریخ» و مقایسه آن با نظریات آیندهپژوهی معاصر
- بازخوانی روایات کلامی در باب «جاودانگی نفس» در پاسخ به ذهنگرایی فیزیکالیستی
- تبیین نگرش روایی به «پلورالیسم دینی» و نجات غیرمسلمانان (مطالعه بر پایه اخبار مستضعفین)
- بررسی جایگاه انسان در کیهان بر اساس روایات کلامی و فیزیک جدید (کیهانشناسی روایی)
- واکاوی روایات «طینت» و تعارض ظاهری آن با اصل اختیار و آزادی انسان
- مدل روایی اراده آزاد در برابر چالش «جبرگرایی عصبی» (Neurodeterminism)
- ارزیابی روایات مرتبط با «خلقت نوری اهلبیت (ع)» بر پایه آموزههای کلامی و فلسفی
- پاسخ روایی به شبهات تعارض علم و دین در موضوعات کلامی و کیهانی
- واکاوی مفهوم «هدایت تکوینی و تشریعی» در روایات و پاسخ به شبهه خشونت در دین
- تبیین روایی «کرامت انسان» و نسبت آن با حقوق بشر معاصر از منظر کلامی
محور سوم: نقد، اعتبارسنجی و بررسی سندی-متنی احادیث کلامی (۴۱ تا ۶۰)
- اعتبارسنجی متنی و سندی روایات «توحید مفضل» بر پایه روشهای نقد تاریخی
- بررسی رجالی و کلامی راویان مشترک میان امامیه و غالیان در مصادر حدیثی کلامی
- ارزیابی روایات کلامی کتاب «سلیم بن قیس هلالی» از منظر قدمای امامیه و متأخرین
- اعتبارسنجی احادیث کلامی کتاب «الإحتجاج» طبرسی و نقش مرسلات آن در مباحث عقیدتی
- بررسی ساختار سندی و متنی احادیث «رؤیت» در مصادر اهلسنت (صحیحین) و نقد کلامی امامیه بر آن
- تحلیل متنی و سندی روایات «عقل و جهل» در اصول کافی
- بازشناخت روایات مجعول کلامی در کتاب «الموضوعات» ابنجوزی و مقایسه با نگرش امامیه
- اعتبارسنجی روایات کلامی «اصول خمسه» در مصادر روایی شیعه
- بررسی تحلیلی روایات «طینت» در کتاب التوحید کلینی و اعتبارسنجی سندهای آن
- ارزیابی سندی و متنی روایات کلامی مرتبط با «سهو النبی (ص)» و آثار آن در عصمت
- تحلیل سند و متن زیارت جامعه کبیره از منظر آموزههای توحیدی و نفی غلو
- بررسی اعتبار روایات «فضائل خلفا» در تراث روایی و نقد کلامی-حدیثی آن
- اعتبارسنجی متنی روایات «تجسیم و تشبیه» در منابع روایی عامه بر اساس اصول کلامی اهلبیت (ع)
- بازخوانی و اعتبارسنجی روایات کلامی کتاب «بصائر الدرجات» صفار
- بررسی تطبیقی روایات «لوح فاطمه (س)» در منابع شیعه و اهلسنت از منظر کلامی
- اعتبارسنجی روایات کلامی در کتاب «عیون اخبار الرضا (ع)»
- تحلیل سندی و متنی احادیث کلامی با راویان مجهول در منابع روایی اولیه
- تأثیر پدیده «تصحیف و تحریف» بر تغییر مفاهیم روایات کلامی (نمونهپژوهی روایات صفات)
- اعتبارسنجی روایات کلامی منقول در تفاسیر روایی متأخر (مانند تفسیر البرهان)
- بررسی و ارزیابی احادیث کلامی «خصائص النبی» در تراث روایی فریقین
محور چهارم: معرفتشناسی، عقلانیت و ایمان در روایات کلامی (۶۱ تا ۸۰)
- ساختار معرفتشناختی «ایمان و کفر» در روایات کتاب ایمان و کفر کافی
- تبیین نسبت «عقل و فطرت» در دستیابی به معرفتالله بر اساس نصوص روایی
- بررسی مراتب معرفت در روایات کلامی و نسبت آن با تشکیک در ایمان
- تحلیل مدل روایی «حجیت عقل» و قلمرو آن در فهم عقاید دینی
- واکاوی مفهوم «شک» و «ظن» در مسائل اعتقادی از منظر روایات امامیه
- تبیین کلامی «معرفت اضطراری» و «معرفت اكتسابی» در احادیث اهلبیت (ع)
- نقش «مجاهده و تهذیب نفس» در ارتقاء معرفت کلامی بر اساس روایات
- تحلیل معرفتشناختی روایات «لا بلادغة و لا اجبار ولكن امر بين امرين»
- بررسی روایات کلامی پیرامون «جهل و اقسام آن» و مسئولیت معرفتی انسان
- مدل روایی مواجهه با «حیرت معرفتی» در دوران غیبت
- تبیین نسبت «علم الهی» و «معرفت انسانی» در خطبههای عقیدتی نهجالبلاغه
- ارزیابی جایگاه «سنت و نقل» در تثبیت گزارههای معرفتی از منظر روایات
- نقش الهام و تحدیث در معرفتشناسی امامشناسی از منظر نصوص روایی
- بررسی معناشناختی و معرفتی واژه «صدق و کذب» در گزارههای کلامی روایات
- تحلیل کلامی روایات «عقل منبعی» در برابر «عقل ابزاری»
- تبیین مفهوم «تفویض» و ابعاد معرفتی آن در احادیث اهلبیت (ع)
- بررسی اثر معرفتی «گناه» بر معرفت اعتقادی بر اساس نصوص روایی
- تحلیل مؤلفههای «ایمان مستقر و مستودع» از منظر کلامی-معرفتی
- تبیین نگرش روایی به «جزمیگرایی و تعصب معرفتی» در مسائل کلامی
- ارزیابی قابلیتهای عقل در درک جزئیات معاد بر اساس احادیث کلامی
محور پنجم: امامت، مهدویت و مذهبپژوهی در حدیث کلامی (۸۱ تا ۱۰۰)
- تحلیل گفتمان تطوری مفهوم «امامت» در احادیث کلامی از عصر صادقین (ع) تا غیبت صغری
- بررسی روایات «نصوص بر امامت» و پاسخ به تشکیکات تاریخی و کلامی معاصر
- بازخوانی احادیث «عصمت امام» و فرایند پاسخ به شبهات سهو و نسیان
- تحلیل کلامی روایات «علم غیب امام» و قلمرو آن در مصادر روایی شیعه
- ارزیابی روایات کلامی «علائم ظهور» و تفکیک حتمیات از غیرحتمیات بر پایه قواعد فقه الحديث
- بررسی تطبیقی احادیث «مهدویت» در صحاح ستّه و الکافی از منظر کلامی
- تبیین کارکرد کلامی «اصل ولایت» در قبولی اعمال بر اساس روایات
- تحلیل متنی روایات «تقیّه» و نقش آن در صیانت از مذهب در عصر حضور
- واکاوی روایات «من مات و لم يعرف امام زمانه» در منابع فریقین و دلالتهای کلامی آن
- ارزیابی روایات «رجعت» و پاسخ به چالشهای کلامی و تناقضات ظاهری متون
- تحلیل کلامی-حدیثی مفهوم «اهلبیت» در حدیث ثقلین و نقد بردارهای مخالف
- بررسی نقش روایات کلامی در شکلگیری هویت مذهبی شیعه امامیه
- اعتبارسنجی و فقه الحديث روایات «فضائل امیرالمؤمنین (ع)» در کتب اهلسنت
- تبیین کلامی «نیابت عامه» در عصر غیبت بر اساس توقیعات و روایات صادره
- تحلیل روایات کلامی پیرامون «جوامع روایی نخستین» و نقش آنها در حفظ عقاید شیعه
- ارزیابی روایات «عدم خلو الأرض من حجة» و دلالتهای الهیاتی آن
- پاسخ به چالشهای کلامی مدعیان دروغین مهدویت بر اساس اصول متنی احادیث
- تحلیل ساختار کلامی روایات «زیارات و ادعیه» (مطالعه موردی: دعای ندبه و زیارت عاشورا)
- بررسی روایات کلامی مربوط به «اختیارات و ولایت تکوینی امام»
- واکاوی کارکرد روایات «وصایت» در تثبیت نظام امامت شیعی
محور ششم: مطالعات بینرشتهای، علوم دیجیتال و نوظهور (۱۰۱ تا ۱۱۳)
- طراحی هستیشناسی (Ontology) گزارههای توحیدی در احادیث بر پایه روشهای دادهکاوی
- تحلیل شبکهای راویان احادیث کلامی جهت کشف جریانهای فکری غلو و تقصیر
- تحلیل گفتمان انتقادی (CDA) مناظرات کلامی امام رضا (ع) در تراث روایی
- کاربرد هوش مصنوعی و مدلهای زبانی در کشف شباهتهای متنی روایات کلامی و نقد سند
- بازخوانی شناختی استعارههای عقیدتی در کتاب التوحید صدوق بر اساس نظریه لیکاف
- بررسی روایات کلامی از منظر روانشناسی دین (مطالعه موردی: احساس امنیت و توکل)
- تحلیل جامعهشناختی پراکندگی جغرافیایی راویان احادیث کلامی در قرون دوم تا چهارم هجری
- ارزیابی روایات کلامی در باب «معاد جسمانی» بر اساس یافتههای علم روانشناسی و فلسفه ذهن
- مدلسازی مفاهیم «تقدیر و قضا» در روایات با استفاده از نظریه سامانههای پیچیده
- تحلیل زبانشناختی واژگان «روح و نفس» در روایات کلامی با رویکرد معناشناسی همزمانی
- بررسی روایات «سلامت روان و اعتقادات دینی» با تاکید بر آموزههای کلامی اهلبیت (ع)
- تحلیل ساختار شبکه نشانه شناختی روایات معاد در نهجالبلاغه
- کاربرد دادهکاوی در اعتبارسنجی زنجیرههای سندی احادیث کلامی امامیه
مراحل عملیاتی نگارش پروپوزال از موضوع تا تصویب

طی کردن گامبهگام مراحل زیر شانس اصلاحات متعدد پروپوزال را به حداقل میرساند:
- تثبیت عنوان و استعلام پیشینه: عبارتهای اصلی موضوع خود را در سامانه پیشینه پژوهش ایرانداک و گنجینه دانشگاهها جستجو کنید تا از عدم تکرار اطمینان حاصل شود.
- تدوین بیان مسئله: در ۲ پاراگراف توضیح دهید چه شکاف علمی یا چالش کلامی وجود دارد که روایات مورد نظر شما میتوانند آن را حل کنند.
- مشخص کردن روش تحقیق: دقیقاً بنویسید که روش شما «تحلیل محتوای کیفی»، «توصیفی-تحلیلی»، «روششناسی درایهای-سندی» یا «معناشناسی» است.
- سازماندهی ساختار فصول (طرح اولیه):
- فصل اول: کلیات و مفاهیم کلامی و حدیثی
- فصل دوم: اعتبارسنجی سندی و متنی یا بررسی سیر تاریخی
- فصل سوم: تحلیل متنی و پاسخ به مسئله کلامی
- فصل چهارم: نقد و بررسی دیدگاههای رقیب یا استخراج مدل کلامی
- فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادات
- مشاوره تخصصی با اساتید: پیش از ارسال به گروه، طرح خود را با اساتید راهنمای بالقوه مطرح کرده و اصلاحات اولیه را اعمال کنید.
اشتباهات رایج دانشجویان در انتخاب موضوع و راهکار سریع
۱. کلیگویی و انتخاب عناوین وسیع
اشتباه: «بررسی امامت در احادیث شیعه»
راهکار سریع: جغرافیا و محدوده تحقیق را تنگتر کنید؛ مثلاً: «تحلیل گفتمان تطوری مفهوم امامت در احادیث کلامی از عصر صادقین (ع) تا غیبت صغری».
۲. غفلت از روششناسی درایهای و فقه الحديث
اشتباه: برداشت کلامی از حدیث بدون اعتبارسنجی سندی و متنی اولیه.
راهکار سریع: حتماً در پروپوزال قید کنید که ابتدا اعتبار روایت (از نظر سند یا قرائن متنی) طبق مبانی متقدمین یا متأخرین احراز میشود و سپس فهم کلامی صورت میگیرد.
۳. عدم تفکیک پژوهش کلامی از پژوهش حدیثی
اشتباه: پرداختن محض به مباحث عقلی فلسفی و فراموش کردن نص و تراث روایی.
راهکار سریع: محور اصلی کار شما «حدیث» است؛ بنابراین کلام باید در خدمت فهم، تبیین و نقد متون روایی باشد.
پرسشهای متداول پژوهشگران
آیا میتوان روایات ضعیف السند را در پایاننامه کلامی مورد استناد قرار داد؟
بله، در مباحث کلامی و اعتقادی، وثوق صدوری (اطمینان به صدور روایت از طریق قرائن متنی، سیاقی و انطباق با قرآن و عقل) اهمیت بیشتری از وثوق مخبری (صرف صحت سند) دارد. بسیاری از علمای کلام از روایات ضعیف السند دارای قرائن قوی استفاده کردهاند.
چگونه مطمئن شوم موضوع انتخابی من در ایرانداک تکراری نیست؟
نباید صرفاً کل عبارت موضوع را جستجو کنید. کلیدواژههای اصلی را بهصورت جداگانه و ترکیبی (مثلاً: «توحید صدوق» + «الحاد»، یا «رؤیت باری تعالی» + «هرمنوتیک») در بخش جستجوی پیشرفته ایرانداک و سامانه سمات وارد کنید.
تفاوت پایاننامه کلام و عقاید علوم حدیث با رشته کلام اسلامی چیست؟
در کلام اسلامی، محور اصلی استدلالهای عقلی و فلسفی است و حدیث به عنوان شاهد آورده میشود. اما در گرایش کلام و عقاید علوم حدیث، متن روایت، بررسیهای متنی-سندی، فقه الحديث و قواعد درایهای نقطه شروع و محور اصلی پژوهش است.
آیا استفاده از روشهای بینرشتهای (مثل نشانه شناختی یا تحلیل گفتمان) در گروه حدیث پذیرفته میشود؟
امروزه اکثر دانشگاههای معتبر از ابزارهای زبانی و روشهای مدرن تحلیل متن استقبال میکنند، به شرطی که اصول اساسی درایتالحدیث و حرمت نص روایی رعایت شود و روششناسی دچار التقاط نگردد.
نیازمند مشاوره تخصصی در انتخاب موضوع و نگارش پروپوزال هستید؟
جهت دریافت راهنمایی تخصصی، اصلاح عناوین و مشاوره گامبهگام پایاننامه علوم حدیث (گرایش کلام و عقاید) میتوانید با شماره زیر در ارتباط باشید:
سوالات متداول
چگونه یک موضوع جدید برای پایان نامه علوم حدیث گرایش کلام انتخاب کنیم؟
برای انتخاب موضوع استاندارد باید سه ضلع نص روایی، مسئله کلامی یا شبهه روز، و روششناسی شفاف را مد نظر قرار داده و از موضوعپژوهی کلیشهای به سمت مسئلهپژوهی حرکت کنید.
مهمترین معیار داوران در تایید پروپوزال علوم حدیث چیست؟
اصلیترین معیارها شامل اصالت و عدم تکراری بودن در ایرانداک، شفافیت محدوده منبع روایی، کاربردپذیری در پاسخ به چالشهای معرفتی و دسترسی به منابع معتبر است.
آیا عناوین پیشنهادی این مقاله در سامانه ایرانداک ثبت شدهاند؟
عناوین ارائه شده بر اساس آخرین رویکردهای مسئلهمحور و نیازهای روز پژوهشی طراحی شدهاند، اما استعلام نهایی از ایرانداک قبل از نگارش پروپوزال ضروری است.
تفاوت رویکرد سنتی و جدید در حدیثپژوهی کلامی چیست؟
رویکرد سنتی صرفاً توصیفی و به گردآوری اقوال میپردازد، اما رویکرد جدید مسئلهمحور بوده و با تحلیل انتقادی و هرمنوتیک به حل چالشهای معرفتی میپردازد.
برای جلوگیری از رد پروپوزال در گروه آموزشی چه باید کرد؟
با اجتناب از موضوعات عام و گردآوری محض، تمرکز بر عناوین مسئلهمحور بینرشتهای و تبیین دقیق روش تحقیق متنی-سندی شانس تصویب پروپوزال را افزایش دهید.